Đối với các nhà xưởng, nhà máy sản xuất các vấn đề về an toàn cháy nổ, phòng cháy chữa cháy (PCCC) luôn được chủ đầu tư quan tâm và ưu tiên hàng đầu. Vậy nên cần đó một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng PCCC rõ ràng, khoa học và tuân thủ đúng quy định sẽ giúp người lao động an tâm hơn khi làm việc và có thể giúp họ thoát khỏi tình huống nguy hiểm khi có sự cố xảy ra, đồng thời sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng rõ ràng còn giúp phần nào bảo vệ tài sản, giảm rủi ro cho nhà xưởng. Vậy qua bài viết này cùng tìm hiểu làm thế nào để thiết kế một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng phù hợp đúng với quy định PCCC hiện hành. 

1. Sơ đồ thoát hiểm trong PCCC là gì?

Trong phòng cháy chữa cháy (PCCC), sơ đồ thoát hiểm là một bản vẽ được thể hiện chi tiết toàn bộ lối thoát nạn, vị trí các thiết bị chữa cháy và hướng dẫn thoát hiểm cho người gặp nạn trong trường hợp có sự cố xảy ra như rò rỉ hóa chất, cháy nổ hoặc là thiên tai. 

Sơ đồ thoát hiểm bạn sẽ thường bắt gặp bố trí tại những nơi dễ quan sát trong văn phòng, nhà xưởng, nhà máy, trung tâm thương mại,…để cho mọi người có thể dễ dàng nhận biết được và thực hiện theo hướng dẫn trong sơ đồ khi có sự cố xảy ra.

2. Tại sao phải cần sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng?

Đối với các nhà máy, nhà xưởng thì vấn đề pccc là điều không thể bỏ qua khi xây dựng, vậy nên việc lập kế hoạch chi tiết cho sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng và trang bị đầy đủ các phương án, phương tiện an toàn thoát hiểm trong nhà xưởng là một yếu tố vô cùng quan trọng. Việc lập sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng giúp đảm bảo được an toàn cho tình mạng toàn bộ công nhân viên đang làm việc, mà còn giúp giảm thiểu thiệt hại không mong muốn khi những tính huống khẩn cấp xảy ra như: cháy nổ, hỏa hoạn, động đất hoặc là các sự cố không thể lường trước được. 

Nhà xưởng, nhà máy là nơi làm việc, sản xuất có quy mô lớn với diện tích làm việc rộng và số lượng công nhân viên lao động đông đảo. Vậy nên, việc thiết lập một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng khoa học và rõ ràng sẽ phần nào giúp người lao động an tâm hơn khi làm việc, nếu trong trường hợp có sự cố thì có thể nhanh chóng và an toàn rời khỏi khu vực gặp sự cố. Trong trường hợp nếu như không có sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cụ thể thì công nhân viên có thể rơi vào tình huống hoảng loạn, mất phương hướng không tìm được lối thoát ra hay thậm chí là phải đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng đến tính mạng.

Đối với những phương tiện, công cụ hỗ trợ thỏa hiểm cần được đặt cả những vị trí dễ dàng tiếp cận, thông thoáng và được đánh dấu rõ ràng sao cho mọi người có thể dễ dàng nhận biết và sử dụng khi có sự cố xảy ra. Bên cạnh đó, hệ thống cảm biến khí gas, hệ thống báo cháy tự động bên trong nhà xưởng cần được thường xuyên kiểm tra và bảo dưỡng theo định kỳ để đảm bảo rằng cá thiết bị luôn được hoạt động trong trạng thái tốt, kịp thời phát hiện và xử lý các tình huống nguy hiểm.  

Vậy, việc thiết kế sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng và trang bị đầy đủ các công cụ an toàn không chỉ là bảo vệ tài sản cho nhà xưởng mà còn là đảm bảo an toàn tính mạng cho công nhân lao động đang làm việc tại đây, góp phần xây dựng một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả.

3. Thiết kế sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng như nào chuẩn nhất?

Thiết lập một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng rõ ràng, đúng chuẩn theo quy định cần tuân thủ theo các bước sau:

• Đầu tiên người thiết lập sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cần nắm rõ tổng thể thiết kế và chi tiết của nhà xưởng, bao gồm: vị trí cầu tháng, khu vực làm việc, toàn bộ lối ra vào nhà xưởng, hành lang và các thiết bị an toàn hiện có trong nhà xưởng. 
• Tìm hiểu kỹ về các quy định và tiêu chuẩn của một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng tại địa phương hoặc quốc gia mà nhà xưởng đó đang tạo lạc, nhằm đảm bảo sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng phù hợp với yêu cầu mà pháp luật đề ra và đảm bảo được an toàn. 
• Thiết lập bản vẽ sơ đồ nhà xưởng với tỷ lệ đúng chính xác, phù hợp và cần có đủ không gian để bạn có thể đánh dấu toàn bộ các vị trí quan trọng của nhà xưởng trên sơ đồ. 
• Đánh dấu, ghi rõ toàn bộ các vị trí có thiết bị và lối thoát hiểm quan trong trong nhà xưởng như hệ thống báo cháy, thang thoát hiểm (nếu có), cửa thoát hiểm và cá khu vực tập trung an toàn sau khi thoát hiểm thành công. 
• Ngoài ra, khi lập một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng thì bạn cần ghi chú thêm các hướng dẫn rõ ràng và cần thiết như: hướng dẫn người thoát hiểm bằng mũi tên, quy định thoát hiểm, các vị trí có đặt thiết bị an toàn và cách thức sử dụng. 
• Cuối cùng, bạn cần thường xuyên kiểm tra và cập nhập lại sơ đồ thoát hiểm theo đúng định kỳ, cập nhập lại khi có thay đổi về kiến trúc nhà xưởng hoặc khi nhà xưởng bố trí thêm các thiết bị bên trong. Nhằm đảm bảo được sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng luôn chính xác và đáp ứng được mọi yêu cầu về an toàn. 

Sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng là một sơ đồ hướng dẫn cho người lao động mà đây còn là một yếu tố quyết định đến sự an toàn của con người trong các tình huống khẩn cấp xảy ra. Vậy nên, việc thiết lập một sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cần tuân thủ đầy đủ các quy định và tiêu chuẩn mà địa phương hoặc quốc gia quy định. Đồng thời, người thiết lập sơ đồ thoát hiểm cần thường xuyên kiểm tra và cập nhập lại sơ đồ để giảm thiểu tối đa rủi ro và nâng cao hiệu quả bảo vệ tính mạng của người lao động đang làm việc trong nhà xưởng.

4. Quy định về sơ đồ thoát hiểm PCCC

4.1 Vị Trí Đặt Sơ Đồ Thoát Hiểm nhà xưởng

Vị trí đặt sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng là tại những nơi dễ dàng quan sát và dễ tiếp cận được người nhìn. Các vị trí này thường là những nơi có mật độ người qua lại cao như các khu vực gần thang máy, khu vực cửa ra vào, cầu thang bộ, hành lang nhà xưởng hoặc là các khu vực tập trung đông người hoạt động. Điều này giúp đảm bảo rằng công nhân viên khi vào nhà xưởng họ có thể ngay lập tức nhìn thấy được sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng và nắm được lối thoát hiểm an toàn trong trường hợp sự cố xảy ra. 

Để đảm bảo sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng luôn rõ ràng và dễ tiếp cận, cần chọn những vị trí không bị che khuất bởi vật dụng hoặc thiết bị khác. Sơ đồ cũng nên được gắn trên bề mặt dễ nhìn, với độ cao phù hợp (thường khoảng từ 1,5m đến 2m so với mặt đất) để tất cả mọi người, kể cả những người có chiều cao khác nhau, đều có thể dễ dàng nhận diện.

Các khu vực cần đặt sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng như sau:

• Cửa ra vào chính: Là nơi đầu tiên công nhân viên sẽ nhìn thấy khi bước vào nhà xưởng.
• Cầu thang bộ và thang máy: Các lối thoát hiểm chính, nơi mọi người có thể tìm đến trong trường hợp khẩn cấp.
• Hành lang và khu vực tập trung: Những khu vực có thể có đông người, giúp phân tán lực lượng nhanh chóng và an toàn trong trường hợp xảy ra sự cố.

4.2 Chỉ Dẫn Cần Có Trên Sơ Đồ Thoát Hiểm

Sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cần có đầy đủ các chỉ dẫn để công nhân viên làm việc có thể dễ dàng nhận diện và thực hiện các bước thoát hiểm nhanh chóng khi có sự cố. Các yếu tố phải được thể hiện trên sơ đồ thoát hiểm gồm: 

Vị trí của các thiết bị an toàn trong nhà xưởng:

• Chuông báo động: chuông báo động và các công cụ về cảnh báo khẩn cấp khác luôn phải được đánh dấu trên sơ đồ. Người lao động sẽ nhận biết ngay vị trí có thể kích hoạt hệ thống báo động khi khẩn cấp để thông báo cho toàn bộ khu vực về tình trạng khẩn cấp. Đánh dấu vị trí của chuông báo động và các công cụ cảnh báo khẩn cấp khác.
• Bình chữa cháy (CO2, bình bột) cần phải ký hiệu chỉ dẫn rõ trong sơ đồ để người lao động biết được vị trí có đặt bình chữa cháy và lấy sử dụng ứng phố ngay lập tức khi có sự cố khẩn cấp. 

Vị trí lối thoát hiểm và hướng di chuyển cho người lao động:

• Đầu tiên là các vị trí lối thoát hiểm cần được thể hiện bằng các mũi tên chỉ dẫn hướng đi cho người lao động. 
• Toàn bộ các lối thoát hiểm không bị chặn và không gian thoát hiểm an toàn đều phải được chỉ dẫn rõ ràng, giúp người lao động dễ dàng tìm được lối ra ngoài khi khẩn cấp. 

Vị trí các cửa thoát hiểm nhà xưởng:

• Toàn bộ cửa thoát hiểm nhà xưởng cần phải được làm rõ trên sơ đồ thoát hiểm để công nhân có thể biết đâu là địa điểm có thể ra ngoài nhanh chóng nhất khi có sự cố. 

Khu vực tập trung an toàn tại nhà xưởng:

• Đây là nơi mà tất cả người lao động có thể tập trung sau khi thoát ra khỏi khu vực nguy hiểm trong nhà máy, sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cần phải chỉ rõ địa điểm khu vực này giúp cho người lao động tìm đúng nơi an toàn.

4.3 Các Hạng Mục Phải Thể Hiện Trên Sơ Đồ Thoát Hiểm nhà xưởng

Trên sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng phải được thể hiện toàn bộ các hàng mục quan trọng nhằm đảm bảo công nhân viên có thể di chuyển tới địa điểm an toàn một cách nhanh chóng nhất trong trường hợp khẩn cấp. Các hạng mục được thể hiện trên sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng bao gồm: 

🔼Các hướng thoát nạn:

• Các lối thoát hiểm, cửa thoát hiểm và đường đi ra ngoài phải được vẽ rõ ràng và có chỉ dẫn chi tiết, giúp người lao động nhận diện được con đường an toàn nhất để thoát ra ngoài khi xảy ra sự cố. Các mũi tên chỉ đường cần phải rõ ràng và không gây nhầm lẫn.

🔼Các công trình và khu vực cần chú ý:

• Các công trình, thiết bị, khu vực dễ gây nguy hiểm (ví dụ như các khu vực chứa chất dễ cháy, hệ thống điện cao áp, máy móc công nghiệp nguy hiểm, v.v.) cần được chú thích trên sơ đồ để người lao động có thể tránh xa trong lúc thoát hiểm.
• Các khu vực có thể chứa người đông (như nhà ăn, khu vực nghỉ ngơi) cũng cần được ghi chú rõ ràng, để có thể tránh tình trạng ùn tắc hoặc hoảng loạn.

🔼Các đường nội bộ và kết cấu hạ tầng:

• Các đường nội bộ trong nhà xưởng như hành lang, các lối đi giữa các phòng ban cần được thể hiện để người lao động có thể di chuyển một cách dễ dàng và nhanh chóng.
• Các cầu thang, thang máy hoặc các hệ thống thoát hiểm khác cũng phải được chỉ rõ.

🔼Hệ thống chiếu sáng khẩn cấp:

• Cần đánh dấu vị trí của hệ thống chiếu sáng khẩn cấp, giúp người lao động có thể di chuyển an toàn trong điều kiện thiếu sáng, đặc biệt khi mất điện trong các tình huống khẩn cấp.

🔼Chú thích về cách sử dụng các thiết bị an toàn:

• Sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cần có thêm các chú thích về cách sử dụng các thiết bị an toàn, như cách kích hoạt chuông báo động, cách sử dụng bình chữa cháy, hoặc hướng dẫn cách dùng hệ thống cứu hộ tự động (nếu có). Điều này giúp người lao động làm quen với các thiết bị trong trường hợp cần thiết.

Sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng cần được thiết kế sao cho dễ hiểu và dễ thực hiện. Mỗi chi tiết trên sơ đồ phải được thể hiện rõ ràng và đơn giản để bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận và thực hiện các biện pháp thoát hiểm một cách nhanh chóng và an toàn trong mọi tình huống.

5. Các mẫu sơ đồ thoát hiểm nhà xưởng phổ biến